Gà bị tụ huyết trùng: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách phòng trị hiệu quả

Trong chăn nuôi gia cầm, gà bị tụ huyết trùng là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở gà trưởng thành, đặc biệt vào thời điểm thời tiết thay đổi thất thường, nóng ẩm hoặc mưa nhiều.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể lây lan nhanh trong đàn, làm tăng tỷ lệ chết và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp phòng ngừa sẽ giúp người nuôi kiểm soát tốt căn bệnh này.

Bệnh tụ huyết trùng ở gà là gì?

Gà bị tụ huyết trùng là bệnh truyền nhiễm cấp tính hoặc mãn tính do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra. Đây là loại vi khuẩn có khả năng tồn tại trong môi trường chăn nuôi, đặc biệt ở nơi ẩm thấp, vệ sinh kém.

Bệnh thường xảy ra ở các đàn gà nuôi thả vườn, gà đẻ trứng hoặc gà thịt từ 2 tháng tuổi trở lên. Khi điều kiện môi trường bất lợi hoặc sức đề kháng của gà suy giảm, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh và gây bệnh.

Tụ huyết trùng không chỉ xuất hiện trên gà mà còn có thể gây bệnh ở vịt, ngan, chim cút và nhiều loài gia cầm khác.

Nguyên nhân khiến gà bị tụ huyết trùng

Có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ gà bị tụ huyết trùng, bao gồm:

Vi khuẩn Pasteurella multocida

Đây là tác nhân chính gây bệnh. Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể thông qua:

• Đường hô hấp.
• Đường tiêu hóa.
• Các vết thương ngoài da.

Sau khi xâm nhập, vi khuẩn phát triển nhanh trong máu và các cơ quan nội tạng, gây hiện tượng xuất huyết và nhiễm trùng toàn thân.

Môi trường chăn nuôi ô nhiễm

Chuồng trại ẩm ướt, chất độn chuồng bẩn, mật độ nuôi quá dày là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Thời tiết thay đổi đột ngột

Giai đoạn giao mùa, mưa kéo dài hoặc nhiệt độ thay đổi thất thường khiến sức đề kháng của gà suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Lây lan từ đàn bệnh

Vi khuẩn có thể lây qua:

• Phân của gà bệnh.
• Nước uống.
• Thức ăn nhiễm khuẩn.
• Dụng cụ chăn nuôi.
• Chim hoang và động vật gặm nhấm.

Dấu hiệu nhận biết gà bị tụ huyết trùng

Việc phát hiện sớm gà bị tụ huyết trùng đóng vai trò quan trọng trong công tác điều trị và kiểm soát dịch bệnh.

Thể quá cấp tính

Đây là thể bệnh nguy hiểm nhất.

Biểu hiện thường gặp:

• Gà chết đột ngột.
• Không có triệu chứng rõ ràng.
• Một số con có biểu hiện ủ rũ trước khi chết vài giờ.

Người nuôi thường chỉ phát hiện bệnh khi thấy số lượng gà chết tăng nhanh trong đàn.

Thể cấp tính

Khi gà bị tụ huyết trùng ở thể cấp tính, có thể xuất hiện các dấu hiệu:

• Sốt cao.
• Bỏ ăn.
• Uống nhiều nước.
• Xù lông.
• Mào và tích tím tái.
• Khó thở.
• Chảy nước mũi.
• Tiêu chảy màu xanh hoặc vàng.

Tỷ lệ chết có thể từ 20–80% tùy mức độ nhiễm bệnh.

Thể mãn tính

Ở giai đoạn mãn tính, gà thường có biểu hiện:

• Sưng khớp chân.
• Viêm xoang mũi.
• Viêm tích.
• Gầy yếu kéo dài.
• Giảm tăng trọng.
• Giảm sản lượng trứng.

Bệnh kéo dài làm giảm hiệu quả kinh tế của đàn gà.

Bệnh tích khi mổ khám gà bị tụ huyết trùng

Khi tiến hành mổ khám những trường hợp gà bị tụ huyết trùng, người nuôi có thể quan sát thấy:

Gan sưng và có điểm hoại tử

Gan thường to hơn bình thường, xuất hiện nhiều đốm trắng hoặc vàng nhạt trên bề mặt.

Xuất huyết nội tạng

Các cơ quan như:

• Tim.
• Phổi.
• Dạ dày tuyến.
• Ruột.

Thường xuất hiện các điểm xuất huyết nhỏ hoặc mảng xuất huyết lớn.

Lách sưng to

Lách chuyển màu sẫm và kích thước lớn hơn bình thường.

Viêm phổi

Phổi sung huyết, có dịch hoặc xuất hiện các vùng viêm rõ rệt.

Các bệnh tích này là căn cứ quan trọng để bác sĩ thú y chẩn đoán chính xác bệnh.

Tác hại của bệnh tụ huyết trùng đối với đàn gà

Khi gà bị tụ huyết trùng, người chăn nuôi có thể phải đối mặt với nhiều thiệt hại:

Tăng tỷ lệ chết

Bệnh có khả năng gây chết nhanh trong thời gian ngắn, đặc biệt ở thể quá cấp tính.

Giảm năng suất chăn nuôi

Gà bệnh:

• Ăn ít.
• Chậm lớn.
• Giảm tăng trọng.
• Giảm khả năng sinh sản.

Tăng chi phí điều trị

Người nuôi phải tốn thêm chi phí:

• Thuốc kháng sinh.
• Điện giải.
• Vitamin.
• Công chăm sóc.

Nguy cơ bùng phát dịch

Nếu không xử lý kịp thời, bệnh có thể lan rộng ra toàn bộ đàn và các khu vực chăn nuôi lân cận.

Cách điều trị gà bị tụ huyết trùng hiệu quả

Khi phát hiện gà bị tụ huyết trùng, cần áp dụng đồng thời các biện pháp điều trị và quản lý đàn.

Cách ly gà bệnh

Ngay khi phát hiện triệu chứng:

• Tách riêng gà bệnh.
• Hạn chế tiếp xúc với đàn khỏe mạnh.
• Giảm nguy cơ lây lan.

Sử dụng kháng sinh phù hợp

Một số loại kháng sinh thường được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ thú y:

• Amoxicillin.
• Doxycycline.
• Florfenicol.
• Enrofloxacin.
• Sulfamethazine.

Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng để đạt hiệu quả cao.

Bổ sung vitamin và điện giải

Trong quá trình điều trị, nên bổ sung:

• Vitamin C.
• Vitamin tổng hợp.
• Chất điện giải.

Những sản phẩm này giúp tăng sức đề kháng và hỗ trợ gà phục hồi nhanh hơn.

Khử trùng chuồng trại

Tiến hành:

• Thu gom phân.
• Vệ sinh máng ăn, máng uống.
• Phun thuốc sát trùng định kỳ.

Việc tiêu độc khử trùng giúp giảm mật độ vi khuẩn trong môi trường.

Biện pháp phòng bệnh tụ huyết trùng ở gà

Phòng bệnh luôn hiệu quả và tiết kiệm hơn điều trị. Để hạn chế tình trạng gà bị tụ huyết trùng, người nuôi cần thực hiện các biện pháp sau.

Tiêm vaccine đầy đủ

Tiêm vaccine tụ huyết trùng theo đúng lịch là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.

Tùy từng loại vaccine và đối tượng nuôi, cần tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc cán bộ thú y.

Đảm bảo vệ sinh chuồng trại

Chuồng nuôi cần:

• Khô ráo.
• Thông thoáng.
• Được vệ sinh thường xuyên.

Không để phân và chất thải tồn đọng trong thời gian dài.

Kiểm soát mật độ nuôi

Nuôi với mật độ phù hợp giúp:

• Giảm stress.
• Hạn chế lây lan mầm bệnh.
• Tăng khả năng phát triển của đàn gà.

Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ

Khẩu phần ăn cân đối giúp tăng cường hệ miễn dịch và nâng cao sức đề kháng tự nhiên.

Nên bổ sung:

• Vitamin.
• Khoáng chất.
• Men tiêu hóa.

Trong các giai đoạn thời tiết bất lợi hoặc khi chuyển đổi thức ăn.

Kiểm soát động vật trung gian

Cần ngăn chặn:

• Chuột.
• Chim hoang.
• Côn trùng.

Đây là những tác nhân có thể mang vi khuẩn từ nơi khác vào khu vực chăn nuôi.

Những lưu ý quan trọng khi xử lý gà bị tụ huyết trùng

Để đạt hiệu quả cao trong phòng và điều trị bệnh, người nuôi cần lưu ý:

• Theo dõi đàn gà hàng ngày.
• Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
• Không tự ý phối hợp nhiều loại kháng sinh.
• Tuân thủ thời gian ngừng thuốc trước khi xuất bán.
• Tiêu hủy xác gà chết đúng quy định.
• Thực hiện tiêu độc sát trùng định kỳ.

Việc xây dựng quy trình an toàn sinh học chặt chẽ sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ gà bị tụ huyết trùng cũng như nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác trong chăn nuôi gia cầm.

Xem thêm tại…